Alergjitë ushqimore te fëmijët: shenjat, testet dhe kujdesi

Çfarë janë alergjitë ushqimore?

Alergjia ushqimore është një reagim i sistemit imunitar ndaj një proteine në ushqim që zakonisht është e padëmshme. Kur fëmija e konsumon atë ushqim, organizmi mund ta njohë gabimisht si kërcënim dhe të çlirojë substanca që shkaktojnë simptoma. Alergjia ndryshon nga intoleranca ushqimore: intoleranca zakonisht lidhet me tretjen dhe mund të shkaktojë fryrje, dhimbje barku ose diarre, por zakonisht nuk përfshin mekanizmin imunitar dhe nuk shkakton anafilaksi.

Çdo ushqim mund të shkaktojë alergji, por disa janë më të zakonshme në fëmijëri. Këto përfshijnë qumështin e lopës, vezën, kikirikët, arrat e pemëve, grurin, sojën, peshkun, butakët dhe susamin. Disa fëmijë mund të mos e kenë më alergjinë ndaj qumështit, vezës, grurit ose sojës me kalimin e kohës, ndërsa alergjitë ndaj kikirikëve, arrave dhe ushqimeve të detit mund të vazhdojnë më shpesh. Kjo ndryshon nga një fëmijë te tjetri dhe duhet vlerësuar rregullisht nga specialisti.

Simptomat e alergjisë ushqimore te fëmijët

Simptomat shfaqen shpesh brenda minutave deri në rreth dy orë pas konsumimit të ushqimit. Ato mund të jenë të lehta ose të rënda dhe mund të përfshijnë më shumë se një sistem të trupit. Edhe nëse reagimi i parë ka qenë i lehtë, një reagim i ardhshëm nuk mund të parashikohet me siguri.

• Urtikarie, kruarje, skuqje ose përkeqësim i ekzemës.
• Ënjtje e buzëve, fytyrës, qepallave, gjuhës ose fytit.
• Të përziera, të vjella, dhimbje barku ose diarre të menjëhershme.
• Rrjedhje hundësh, teshtima, kollë, zë i ngjirur ose fishkëllimë në gjoks.
• Marramendje, zbehje, përgjumje e pazakontë ose rënie e vetëdijes.

Shenjat e anafilaksisë

Anafilaksia është një reaksion alergjik i rëndë, potencialisht kërcënues për jetën, që kërkon trajtim të menjëhershëm. Dyshoni për anafilaksi kur fëmija ka vështirësi në frymëmarrje, fishkëllimë, ngushtim të fytit, zë të ndryshuar, ënjtje të gjuhës, kollë të vazhdueshme, zbehje të theksuar, dobësi, të fikët ose simptoma nga më shumë se një sistem pas ekspozimit ndaj një alergjeni.

Nëse fëmija ka auto-injektor adrenaline të përshkruar, përdoreni menjëherë sipas planit të veprimit të mjekut dhe telefononi shërbimet e urgjencës. Mos prisni të shihni nëse simptomat do të kalojnë dhe mos e zëvendësoni adrenalinën me antihistaminik. Antihistaminikët mund të ndihmojnë për kruarjen ose urtikarinë e lehtë, por nuk trajtojnë anafilaksinë.

Si vendoset diagnoza?

Diagnoza e saktë fillon me një histori të hollësishme. Mjeku ose alergologu pyet se çfarë ushqimi është konsumuar, sa është ngrënë, sa shpejt u shfaqën simptomat, cilat simptoma u vunë re, nëse ushqimi është toleruar më parë dhe nëse fëmija ka ekzemë, astmë ose alergji të tjera. Mbani shënime për episodet, përbërësit e ushqimit dhe fotografi të skuqjes, kur është e mundur; këto mund të ndihmojnë vlerësimin klinik.

Testet që mund të përdoren

• Testi i shpimit të lëkurës: një sasi shumë e vogël alergjeni vendoset në lëkurë dhe kontrollohet reagimi lokal. Rezultati tregon ndjeshmëri, por nuk e konfirmon gjithmonë alergjinë klinike.

• Analiza e gjakut për antitrupa specifikë IgE: mund të jetë e dobishme kur testi i lëkurës nuk mund të kryhet ose si pjesë e vlerësimit. Edhe ky test duhet interpretuar bashkë me historinë e fëmijës.

• Provokimi oral me ushqim: fëmija merr sasi të kontrolluara të ushqimit nën mbikëqyrje mjekësore. Ky konsiderohet testi më i besueshëm në situata të përzgjedhura, por nuk duhet provuar kurrë në shtëpi.

Testet pozitive pa simptoma pas konsumimit të ushqimit nuk do të thonë domosdoshmërisht se fëmija ka alergji. Për këtë arsye, mos hiqni ushqime të shumta nga dieta vetëm mbi bazën e një testi. Testet IgG, analizat e flokëve dhe metoda të tjera jo të standardizuara nuk rekomandohen për diagnostikimin e alergjive ushqimore.

Trajtimi dhe menaxhimi i përditshëm

Trajtimi kryesor është shmangia e ushqimit të konfirmuar si shkaktar dhe përgatitja për një ekspozim të paqëllimshëm. Lexoni etiketat në çdo blerje, sepse përbërja e produkteve mund të ndryshojë. Kushtojini vëmendje deklaratave për alergjenët dhe rrezikut të kontaminimit të kryqëzuar. Në restorante, kopshte, shkolla dhe festa, informoni qartë personat përgjegjës për alergjinë e fëmijës dhe pyetni për përbërësit dhe mënyrën e përgatitjes.

Alergologu mund të përshkruajë auto-injektor adrenaline për fëmijët me rrezik të reaksioneve të rënda. Prindërit, kujdestarët dhe stafi i shkollës duhet të dinë ku mbahet pajisja, si përdoret dhe kur duhet telefonuar urgjenca. Pajisja duhet kontrolluar rregullisht për datën e skadencës. Një plan i shkruar veprimi për alergjinë mund të ndihmojë që të gjithë kujdestarët të reagojnë shpejt dhe në mënyrë të njëtrajtshme.

Ushqyerja dhe mbështetja emocionale

Heqja e një ushqimi bazë, si qumështi, veza ose gruri, mund të ndikojë në marrjen e proteinave, kalorive, kalciumit, vitaminës D dhe lëndëve të tjera ushqyese. Kërkoni këshillim nga alergologu dhe, kur nevojitet, nga dietologu pediatrik për zëvendësime të sigurta dhe të përshtatshme për moshën. Mos përdorni alternativa bimore ose formula speciale pa udhëzim profesional, veçanërisht te foshnjat.

Alergjia ushqimore mund të krijojë ankth te fëmija dhe familja. Përfshirja e fëmijës, sipas moshës, në leximin e etiketave dhe në zgjedhjen e ushqimeve të sigurta mund të rrisë pavarësinë pa e frikësuar. Vizitat periodike janë të rëndësishme për të rishikuar diagnozën, planin e urgjencës dhe mundësinë që alergjia të ketë ndryshuar me kalimin e kohës.

Kur duhet të kontaktoni mjekun?

Kontaktoni pediatrin ose alergologun nëse fëmija ka simptoma të përsëritura pas një ushqimi, urtikarie të menjëhershme, të vjella të përsëritura pas ngrënies ose ekzemë të vështirë për t’u kontrolluar që shoqërohet me dyshim për reaksione ushqimore. Kërkoni ndihmë urgjente për çdo shenjë të vështirësisë në frymëmarrje, ënjtje të fytit ose gjuhës, të fikët, zbehje të rëndë apo përkeqësim të shpejtë të simptomave.

FAQ

A mund të shfaqet alergjia ushqimore edhe pas konsumimit të mëparshëm pa problem?

Po. Disa fëmijë mund ta kenë toleruar më parë një ushqim dhe më pas të zhvillojnë simptoma. Çdo reagim i dyshuar duhet të vlerësohet nga mjeku, sidomos kur ndodh shpejt pas ngrënies.

A mjafton një analizë gjaku për të diagnostikuar alergjinë ushqimore?

Jo gjithmonë. Analiza për IgE specifike mund të tregojë ndjeshmëri, por rezultati duhet interpretuar së bashku me simptomat dhe historinë klinike. Në disa raste nevojitet provokim oral i mbikëqyrur.

A mund t'i jap antihistaminik fëmijës gjatë një reaksioni alergjik?

Antihistaminiku mund të përdoret vetëm sipas këshillës së mjekut për simptoma të lehta si urtikaria. Për shenja të anafilaksisë, adrenalina e përshkruar dhe thirrja e urgjencës janë hapat prioritare.

A duhet të shmangë vëllezërit ose motrat të njëjtin ushqim?

Jo, përveçse kur kanë simptoma ose një udhëzim të qartë mjekësor. Kufizimet e panevojshme ushqimore mund të ndikojnë në ushqyerje dhe në jetën e përditshme të familjes.