Jetesa pas transplantit të mëlçisë: dieta dhe barnat

Jetesa pas transplantit të mëlçisë: udhëzues afatgjatë

Jetesa pas transplantit të mëlçisë: udhëzues afatgjatë
Quick answer

Jetesa pas transplantit të mëlçisë kërkon marrjen e barnave imunosupresive çdo ditë, një dietë të ekuilibruar dhe masa për parandalimin e infeksioneve. Kontrollet e rregullta, analizat e gjakut dhe komunikimi i shpejtë me ekipin e transplantit ndihmojnë në mbrojtjen e mëlçisë së re dhe shëndetit të përgjithshëm.

Jeta e përditshme pas transplantit të mëlçisë

Transplanti i mëlçisë mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e jetës, por kërkon kujdes të vazhdueshëm gjatë gjithë jetës. Pas daljes nga spitali, organizmi përshtatet me mëlçinë e re dhe me barnat që parandalojnë refuzimin e saj. Ritmi i rikuperimit ndryshon nga një person te tjetri dhe plani juaj duhet të udhëhiqet nga ekipi i transplantit.

Prioritetet kryesore janë marrja korrekte e barnave imunosupresive, ushqyerja e sigurt, aktiviteti fizik gradual, parandalimi i infeksioneve dhe ndjekja e kontrolleve. Mbani një listë të përditësuar të barnave, alergjive, rezultateve kryesore dhe numrave të kontaktit të ekipit tuaj mjekësor.

Barnat imunosupresive: mbrojtja e mëlçisë së re

Pacientja përgatit një vakt të shëndetshëm dhe të sigurt pas transplantit të mëlçisë

Sistemi imunitar e njeh mëlçinë e transplantuar si ind të huaj dhe mund ta sulmojë atë. Barnat imunosupresive e ulin këtë reagim dhe ndihmojnë në parandalimin e refuzimit. Zakonisht përdoret një kombinim barnash, i cili mund të ndryshojë me kalimin e kohës sipas analizave, efekteve anësore dhe rrezikut individual.

Si t’i merrni barnat në mënyrë të sigurt

  • Merrini në të njëjtën orë çdo ditë, sipas dozës së përshkruar.
  • Mos e ulni, mos e ndërprisni dhe mos e zëvendësoni dozën pa udhëzim nga ekipi i transplantit.
  • Përdorni alarm, kuti organizuese për tableta ose aplikacion kujtues për të shmangur harresat.
  • Nëse harroni një dozë, kontaktoni ekipin e transplantit ose ndiqni udhëzimet që ju janë dhënë; mos merrni dozë të dyfishtë pa këshillë mjekësore.
  • Informoni çdo mjek, dentist dhe farmacist se keni bërë transplant të mëlçisë përpara se të merrni barna të reja.

Disa barna, suplemente bimore dhe produkte pa recetë mund të ndryshojnë nivelin e imunosupresivëve në gjak ose të dëmtojnë veshkat dhe mëlçinë. Mos përdorni preparate bimore, çajra “detoks”, suplemente për palestër, antibiotikë, ilaçe kundër dhimbjes ose produkte të tjera pa miratimin e ekipit tuaj. Grejpfruti dhe lëngu i tij mund të ndërveprojnë me disa imunosupresivë; pyesni ekipin tuaj nëse duhet t’i shmangni.

Efektet anësore që duhen monitoruar

Imunosupresivët mund të rrisin rrezikun për infeksione dhe mund të ndikojnë në presionin e gjakut, sheqerin në gjak, yndyrnat, funksionin e veshkave dhe shëndetin e kockave. Disa persona mund të kenë dridhje, dhimbje koke, shqetësime gastrointestinale ose ndryshime të lëkurës. Këto nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se duhet ndalur terapia. Raportojini simptomat në kontroll, sepse ekipi mund të bëjë analiza ose të përshtatë trajtimin në mënyrë të sigurt.

Dieta pas transplantit të mëlçisë

Qëllimi i dietës është të mbështesë shërimin, të ruajë peshën e shëndetshme dhe të ulë rrezikun e diabetit, tensionit të lartë, sëmundjeve të zemrës dhe yndyrnave të larta në gjak. Në fillim mund të nevojiten më shumë proteina dhe energji; më vonë, nevojat ushqyese rishikohen sipas peshës, analizave dhe nivelit të aktivitetit.

Zgjedhje të dobishme në tryezë

  • Mbushni pjesën më të madhe të pjatës me perime dhe fruta të lara mirë.
  • Zgjidhni proteina pa shumë yndyrë, si peshk i gatuar mirë, pulë, vezë të gatuara plotësisht, bishtajore dhe produkte qumështi të pasterizuara.
  • Preferoni drithëra integrale, si tërshërë, bukë integrale, oriz kaf ose bulgur, sipas tolerancës suaj.
  • Përdorni yndyra të pangopura në sasi të moderuar, si vaj ulliri, arra dhe fara të sigurta.
  • Kufizoni ushqimet e përpunuara, ëmbëlsirat, pijet me sheqer, yndyrnat e ngopura dhe kripën e tepërt.

Siguria ushqimore është veçanërisht e rëndësishme kur merrni imunosupresivë. Lani duart, frutat dhe perimet; ndani ushqimet e pagatuara nga ato të gatshme; gatuani mirë mishin, pulën, peshkun dhe vezët; dhe ruani ushqimet në temperaturën e përshtatshme. Shmangni produktet e papasterizuara, vezët e pagatuara ose gjysmë të pagatuara, mishin dhe peshkun e pagatuar, si edhe ushqimet me origjinë ose ruajtje të pasigurt.

Alkooli mund të dëmtojë mëlçinë dhe mund të ndërveprojë me trajtimin ose të rrisë rrezikun e komplikimeve. Mos konsumoni alkool pa miratim të qartë nga ekipi i transplantit. Nëse transplantin e keni kryer për sëmundje të lidhur me alkoolin ose përdorimin e substancave, kërkimi i mbështetjes psikologjike dhe i shërbimeve të varësisë është pjesë e rëndësishme e kujdesit afatgjatë.

Kontrollet afatgjata dhe analizat

Vizitat janë më të shpeshta në javët dhe muajt e parë, pastaj zakonisht rrallohen kur gjendja stabilizohet. Megjithatë, ndjekja mbetet afatgjatë. Në kontrolle mund të bëhen analiza të funksionit të mëlçisë, nivelit të barnave në gjak, funksionit të veshkave, sheqerit, yndyrnave dhe numërimit të qelizave të gjakut. Mjeku mund të kërkojë ekografi, ekzaminime të tjera ose biopsi nëse analizat ose simptomat ngrenë shqetësim.

Mbani të gjitha takimet edhe kur ndiheni mirë. Refuzimi i transplantit ose disa infeksione mund të zbulohen fillimisht në analiza, përpara se të shkaktojnë simptoma të qarta. Ekipi gjithashtu do të vlerësojë vaksinimet, shëndetin e kockave, kontrollin e kancerit dhe faktorët kardiovaskularë. Mos merrni vaksina pa u këshilluar; disa vaksina me virus të gjallë mund të mos jenë të përshtatshme për persona me imunosupresion.

Parandalimi i infeksioneve dhe kujdesi për lëkurën

Mjekja diskuton kontrollet afatgjata me një pacient pas transplantit të mëlçisë

Larja e rregullt e duarve, shmangia e kontaktit të afërt me persona që kanë infeksione ngjitëse dhe kujdesi ndaj plagëve ndihmojnë në uljen e rrezikut. Përdorni maskë ose masa të tjera mbrojtëse kur këshillohen nga ekipi juaj, sidomos në ambiente me rrezik të lartë. Kontaktoni mjekun nëse ekspozoheni ndaj sëmundjeve ngjitëse ose nëse planifikoni udhëtim ndërkombëtar.

Imunosupresioni rrit gjithashtu rrezikun e dëmtimit të lëkurës nga dielli dhe të disa llojeve të kancerit të lëkurës. Përdorni krem mbrojtës me spektër të gjerë, veshje mbrojtëse dhe shmangni ekspozimin e zgjatur në diell. Kërkoni vlerësim për plagë që nuk shërohen, nishane që ndryshojnë ose lezione të reja në lëkurë.

Aktiviteti, mirëqenia emocionale dhe shenjat alarmuese

Ecja dhe aktiviteti fizik gradual mund të rrisin forcën, energjinë dhe humorin. Ndiqni kufizimet për ngritjen e peshave dhe aktivitetet intensive derisa kirurgu ose ekipi i transplantit t’ju japë leje. Shmangni duhanin, nikotinën dhe drogat rekreative. Ankthi, ndryshimet e humorit dhe frika nga komplikimet janë të zakonshme; bisedoni me ekipin, psikologun ose një grup mbështetës.

Kërkoni menjëherë udhëzim mjekësor nëse keni temperaturë, të dridhura, verdhëz, urinë të errët, jashtëqitje shumë të çelët, dhimbje të fortë barku, të vjella të vazhdueshme, gulçim, ënjtje të pazakontë, konfuzion ose përkeqësim të shpejtë të gjendjes. Mos prisni kontrollin e radhës për simptoma të reja ose shqetësuese. Për pyetje specifike rreth dietës, dozave apo analizave, ekipi juaj i transplantit është burimi më i sigurt i këshillës së personalizuar.

FAQ

A duhet t'i marr barnat imunosupresive për gjithë jetën?

Shumica e personave pas transplantit të mëlçisë kanë nevojë për imunosupresion afatgjatë. Lloji dhe doza mund të ndryshojnë me kohën, por nuk duhet t’i ndërprisni barnat pa udhëzim nga ekipi i transplantit.

Cilat ushqime duhet të shmang pas transplantit të mëlçisë?

Shmangni ushqimet e pagatuara ose të ruajtura në mënyrë të pasigurt, produktet e papasterizuara, vezët e pagatuara dhe alkoolin pa miratim mjekësor. Pyesni ekipin për ndërveprime të mundshme me grejpfrutin dhe suplementet bimore.

Sa shpesh do të kem kontrolle pas transplantit?

Kontrollet janë zakonisht më të shpeshta në fillim dhe përshtaten më vonë sipas stabilitetit klinik, analizave dhe trajtimit. Ndjekja mbetet afatgjatë edhe kur ndiheni mirë.

Cilat shenja mund të tregojnë problem me mëlçinë e transplantuar?

Temperatura, verdhëza, urina e errët, dhimbja e barkut, lodhja e papritur, të vjellat ose ndryshimet në analizat e gjakut kërkojnë kontakt të shpejtë me ekipin e transplantit. Këto shenja mund të lidhen me infeksion, refuzim ose shkaqe të tjera.

×
Kërko

Treatments are delivered at our JCI-accredited hospitals — Acıbadem International