Kontrolli gjinekologjik vjetor sipas moshës

Pse ka rëndësi kontrolli gjinekologjik vjetor?

Kontrolli gjinekologjik vjetor është një mundësi për të biseduar hapur me gjinekologun për ciklin menstrual, dhimbjen, sekrecionet vaginale, shëndetin seksual, kontracepsionin, fertilitetin, menopauzën dhe ndryshimet në gjinj. Qëllimi nuk është të kryhen sa më shumë analiza, por të zgjidhen ekzaminimet e duhura për nevojat individuale.

Një vizitë vjetore mund të ndihmojë në identifikimin e hershëm të problemeve si infeksionet seksualisht të transmetueshme (IST), ndryshimet qelizore në qafën e mitrës, çrregullimet e menstruacioneve ose shqetësimet e dyshemesë pelvike. Megjithatë, jo çdo grua ka nevojë për ekzaminim të brendshëm pelvik, Pap test, ekografi apo analiza gjaku në çdo vizitë. Rekomandimet varen nga mosha, simptomat, shtatzënia, historia e rezultateve dhe faktorët e rrezikut.

Çfarë mund të përfshijë vizita?

Vizita zakonisht fillon me historinë mjekësore dhe një diskutim konfidencial. Mjeku mund të pyesë për menstruacionet, marrëdhëniet seksuale, medikamentet, operacionet, shtatzënitë, historinë familjare të kancerit dhe rezultatet e mëparshme të skriningut.

• Matja e tensionit arterial, peshës dhe vlerësimi i përgjithshëm i shëndetit kur është i përshtatshëm.
• Këshillim për kontracepsionin, vaksinën HPV, ushqyerjen, aktivitetin fizik dhe ndalimin e duhanit.
• Ekzaminim i gjinjve nga mjeku, nëse ka simptoma, rrezik të rritur ose sipas praktikës klinike.
• Ekzaminim pelvik me spekulum ose ekzaminim bimanual kur ka simptoma, nevojë për skrining të qafës së mitrës ose arsye të tjera klinike.
• Testim për IST sipas moshës, praktikave seksuale, partnerëve, simptomave dhe preferencave.

Ekzaminimi pelvik mund të shkaktojë parehati, por nuk duhet të jetë shumë i dhimbshëm. Njoftoni menjëherë mjekun nëse ndieni dhimbje, ankth ose nëse dëshironi të ndaloni. Mund të kërkoni shpjegim për çdo hap, praninë e një shoqëruesi klinik dhe përdorimin e një spekulumi më të vogël kur është e mundur.

Adoleshenca dhe mosha deri në 20 vjeç

Adoleshentet mund të kenë nevojë për një vizitë gjinekologjike edhe pa ekzaminim të brendshëm. Kjo është veçanërisht e dobishme për këshillim mbi pubertetin, menstruacionet e parregullta ose të dhimbshme, aknet, kontracepsionin, vaksinimin HPV dhe mbrojtjen nga IST.

Skriningu rutinë për kancerin e qafës së mitrës zakonisht nuk fillon para moshës 21 vjeç, pavarësisht fillimit të aktivitetit seksual. Pap testi nuk përdoret si test për IST. Testet për klamidia dhe gonorreja mund të rekomandohen për persona seksualisht aktivë nën 25 vjeç ose për këdo me rrezik të shtuar. Testimi për HIV, sifiliz dhe infeksione të tjera vendoset sipas rrezikut individual dhe udhëzimeve lokale.

Mosha 21–29 vjeç

Në këtë grupmoshë, skriningu i qafës së mitrës zakonisht fillon me Pap test në intervale të caktuara, shpesh çdo tre vjet kur rezultatet janë normale. Në disa sisteme shëndetësore mund të përdoren strategji të tjera; ndaj ndiqni programin kombëtar ose këshillën e gjinekologut tuaj.

Testi HPV nuk nevojitet domosdoshmërisht për çdo person në këtë moshë, por mund të përdoret në situata specifike, si ndjekja e një Pap testi jonormal. Vazhdoni të diskutoni për kontracepsionin, shtatzëninë e planifikuar, vaksinat dhe testimin për IST. Nëse keni gjakderdhje pas marrëdhënieve, dhimbje pelvike, sekrecione me erë të pazakontë ose plagë gjenitale, kërkoni vlerësim pa pritur kontrollin e ardhshëm.

Mosha 30–64 vjeç

Pas moshës 30 vjeç, skriningu i qafës së mitrës mund të kryhet me Pap test, test HPV me rrezik të lartë ose kombinim të të dyve. Intervali i rekomanduar varet nga metoda e përdorur, rezultatet e mëparshme, historia e lezioneve të qafës së mitrës dhe udhëzimet e vendit ku jetoni. Për persona me rezultate normale dhe rrezik mesatar, skriningu zakonisht nuk bëhet çdo vit.

Kjo periudhë është gjithashtu e rëndësishme për vlerësimin e rrezikut të kancerit të gjirit. Mamografia fillon në moshë të ndryshme sipas udhëzimeve kombëtare dhe profilit personal të rrezikut; shpesh diskutohet nga mosha 40 vjeç. Personat me mutacione gjenetike të njohura, rrezatim të mëparshëm në kraharor ose histori të fortë familjare mund të kenë nevojë për kontroll më të hershëm ose rezonancë magnetike të gjirit.

Ekografia transvaginale nuk është test rutinë për skriningun e kancerit ovarian te gratë pa simptoma dhe me rrezik mesatar. Ajo përdoret kur ka arsye klinike, për shembull dhimbje pelvike të vazhdueshme, gjakderdhje jonormale ose masë e dyshuar.

Mosha 65 vjeç e lart

Disa gra mund ta ndërpresin skriningun e qafës së mitrës pas moshës 65 vjeç nëse kanë pasur rezultate të përshtatshme normale në vitet e fundit dhe nuk kanë faktorë rreziku të lartë. Personat me histori të lezioneve parakanceroze të avancuara, kancerit të qafës së mitrës, imunosupresionit ose ekspozimit prenatal ndaj dietilstilbestrolit mund të kërkojnë ndjekje më të gjatë.

Vizitat mbeten të vlefshme për simptoma të reja, thatësi vaginale, dhimbje gjatë marrëdhënieve, prolaps, mosmbajtje urinare, gjakderdhje pas menopauzës dhe shëndetin e kockave. Çdo gjakderdhje vaginale pas menopauzës duhet të vlerësohet nga mjeku, edhe kur është e lehtë ose ndodh vetëm një herë.

Kur duhen analiza ose vlerësim më i hershëm?

Mosha nuk është i vetmi faktor. Kontaktoni gjinekologun më shpejt nëse keni simptoma ose rrezik të veçantë. Kjo përfshin histori familjare të kancerit të gjirit, vezoreve, pankreasit ose prostatës; mutacione si BRCA; sistem imunitar të dobësuar; HIV; rezultat të mëparshëm jonormal të Pap/HPV; ose trajtim të mëparshëm për ndryshime në qafën e mitrës.

• Gjakderdhje shumë e bollshme, e zgjatur ose ndërmjet menstruacioneve.
• Gjakderdhje pas marrëdhënieve seksuale ose pas menopauzës.
• Dhimbje të vazhdueshme në fund të barkut ose gjatë seksit.
• Ndryshim i ri në gji, si gungë, tërheqje e lëkurës, rrjedhje me gjak nga thitha ose ndryshim i formës.
• Sekrecione vaginale të pazakonta, kruarje, djegie urinare, plagë ose temperaturë.

Si të përgatiteni për vizitën

Shënoni datën e menstruacioneve të fundit, simptomat, medikamentet dhe pyetjet që dëshironi të bëni. Për Pap test ose test HPV, nëse është e mundur, shmangni përdorimin e produkteve vaginale dhe marrëdhëniet seksuale për 24–48 orë para testit, përveçse kur klinika jep udhëzime të tjera. Menstruacionet e lehta nuk e përjashtojnë gjithmonë testin, por gjakderdhja e madhe mund të kërkojë riplanifikim.

Kontrolli gjinekologjik vjetor duhet të jetë i personalizuar. Bisedoni me gjinekologun për planin tuaj të skriningut dhe mos i neglizhoni simptomat vetëm sepse testi i fundit ka qenë normal.

FAQ

A duhet bërë Pap testi çdo vit?

Jo domosdoshmërisht. Për shumicën e personave me rrezik mesatar dhe rezultate normale, Pap testi ose testi HPV bëhet në intervale të përcaktuara nga mosha, metoda e testimit dhe udhëzimet lokale. Gjinekologu përcakton planin individual.

A është i nevojshëm ekzaminimi pelvik në çdo kontroll vjetor?

Jo gjithmonë. Ekzaminimi pelvik rekomandohet kur ka simptoma, nevojë për skrining të qafës së mitrës, shqetësime specifike ose arsye të tjera klinike. Konsulta dhe këshillimi mund të jenë të dobishme edhe pa ekzaminim të brendshëm.

Kur duhet të fillojë skriningu për kancerin e qafës së mitrës?

Në shumë udhëzime, skriningu rutinë fillon në moshën 21 vjeç. Programet kombëtare mund të ndryshojnë, prandaj ndiqni këshillën e gjinekologut dhe rekomandimet e vendit ku jetoni.

A zbulon ekografia kancerin ovarian te çdo grua?

Ekografia mund të jetë e dobishme për simptoma ose gjetje specifike, por nuk rekomandohet zakonisht si skrining rutinë për kancerin ovarian te gratë pa simptoma dhe me rrezik mesatar.