Tumoret e trurit: shenjat e hershme dhe vizita te neurokirurgu

Çfarë janë tumoret e trurit?

Tumoret e trurit janë masa të krijuara nga rritja jonormale e qelizave në tru ose pranë tij. Ato mund të jenë beninje, pra jo kanceroze, ose malinje, pra kanceroze. Disa tumore nisin në tru dhe quhen tumore primare, ndërsa të tjerat përhapen drejt trurit nga një kancer i zhvilluar në një organ tjetër; këto quhen metastaza.

Rëndësia klinike e një tumori nuk përcaktohet vetëm nga fakti nëse është beninj apo malinj. Edhe një masë beninje mund të shkaktojë probleme serioze nëse rritet në një zonë që kontrollon lëvizjen, gjuhën, shikimin, ekuilibrin ose funksione të tjera jetike. Simptomat varen nga vendndodhja, madhësia, ritmi i rritjes dhe ënjtja që mund të krijohet përreth masës.

Simptomat e hershme të mundshme

Shumë nga simptomat e listuara më poshtë janë të zakonshme dhe mund të lidhen me migrenën, stresin, infeksionet, çrregullimet e gjumit, barnat ose probleme të tjera neurologjike. Një simptomë e vetme zakonisht nuk do të thotë se personi ka tumor. Megjithatë, një simptomë e re, e vazhdueshme, që përkeqësohet ose shoqërohet me ndryshime neurologjike duhet të vlerësohet nga mjeku.

Dhimbja e kokës që ndryshon model

Dhimbja e kokës është e shpeshtë në popullatë dhe rrallëherë shkaktohet nga një tumor. Ajo meriton vëmendje të veçantë kur është e re, po bëhet më e fortë ose më e shpeshtë, zgjon personin nga gjumi, shoqërohet me të vjella pa shpjegim ose ndryshon dukshëm nga dhimbjet e zakonshme të kokës. Dhimbja mund të jetë më e theksuar në mëngjes, por kjo shenjë e vetme nuk mjafton për vendosjen e diagnozës.

Kriza epileptike

Një krizë e parë epileptike te një i rritur kërkon vlerësim të shpejtë mjekësor. Krizat mund të shfaqen me dridhje të trupit, humbje të vetëdijes, ngurtësim, lëvizje të pavullnetshme të një gjymtyre, shikim të fiksuar, konfuzion të përkohshëm ose ndjesi të pazakonta. Jo çdo krizë lidhet me tumor, por duhet hetuar shkaku.

Ndryshime në funksionet neurologjike

• Dobësi, mpirje ose ngathtësi në fytyrë, krah apo këmbë, veçanërisht në njërën anë të trupit.
• Vështirësi të reja në të folur, në gjetjen e fjalëve, në kuptimin e bisedës ose në lexim dhe shkrim.
• Çrregullime të shikimit, të tilla si shikim i dyfishtë, humbje e një pjese të fushës pamore ose turbullim i vazhdueshëm.
• Humbje ekuilibri, marramendje e re dhe e vazhdueshme, ecje e paqëndrueshme ose koordinim i dobët.
• Vështirësi progresive me kujtesën, përqendrimin, planifikimin ose kryerjen e aktiviteteve të zakonshme.

Ndryshime të sjelljes dhe personalitetit

Disa persona vërejnë nervozizëm të pazakontë, apati, ndryshime në humor, konfuzion ose sjellje që nuk përputhet me personalitetin e tyre të zakonshëm. Këto ndryshime mund të kenë shumë shkaqe, përfshirë ankthin, depresionin, demencën ose çrregullimet metabolike. Vlerësimi mjekësor është i rëndësishëm sidomos kur ndryshimet janë të shpejta ose shoqërohen me shenja të tjera neurologjike.

Kur duhet kërkuar ndihmë urgjente?

Telefononi shërbimin e urgjencës ose shkoni menjëherë në urgjencë nëse shfaqet dobësi apo mpirje e papritur në njërën anë, rënie e fytyrës, vështirësi e papritur në të folur, humbje e vetëdijes, krizë e parë epileptike, krizë që zgjat më shumë se zakonisht, dhimbja më e fortë e kokës në jetë, konfuzion i rëndë ose humbje e papritur e shikimit. Këto shenja mund të lidhen edhe me goditje në tru, gjakderdhje, infeksion ose gjendje të tjera që kërkojnë trajtim të shpejtë.

Nëse dikush ka krizë, mos e mbani me forcë dhe mos vendosni asgjë në gojën e tij. Largoni objektet e rrezikshme, matni kohën e krizës nëse është e mundur dhe vendoseni personin anash pasi lëvizjet të ndalen, nëse merr frymë normalisht.

Si vendoset diagnoza?

Diagnoza fillon me historinë mjekësore dhe ekzaminimin neurologjik. Mjeku pyet për kohën e fillimit, përparimin e simptomave, krizat, sëmundjet e mëparshme, barnat dhe historinë e kancerit. Ekzaminimi mund të përfshijë vlerësimin e forcës, ndjeshmërisë, reflekseve, koordinimit, ecjes, shikimit, gjuhës dhe gjendjes mendore.

Imazheria e trurit

Rezonanca magnetike (MRI) është shpesh ekzaminimi më i detajuar për vlerësimin e trurit dhe mund të kryhet me ose pa lëndë kontrasti, sipas rastit. Tomografia e kompjuterizuar (CT) përdoret shpesh në urgjencë, veçanërisht kur nevojitet rezultat i shpejtë ose kur dyshohet për gjakderdhje. Këto ekzaminime mund të tregojnë praninë e një mase, por nuk përcaktojnë gjithmonë llojin e saj.

Biopsia dhe analiza e indeve

Në shumë raste, lloji i saktë i tumorit përcaktohet duke analizuar një mostër indi në laborator. Mostra mund të merret gjatë operacionit ose përmes biopsisë së drejtuar me imazheri. Raporti patologjik dhe, kur është e përshtatshme, testet molekulare ndihmojnë ekipin të përcaktojë trajtimin dhe planin e ndjekjes.

Kur duhet vizita te neurokirurgu?

Një konsultë me neurokirurgun rekomandohet kur imazheria tregon një masë në tru, kur simptomat sugjerojnë presion mbi strukturat e trurit, kur shfaqen kriza të reja ose kur nevojitet biopsi apo vlerësim për operacion. Referimi nuk do të thotë automatikisht se nevojitet ndërhyrje kirurgjikale. Neurokirurgu vlerëson nëse masa duhet operuar, monitoruar me imazheri periodike, biopsuar ose trajtuar në bashkëpunim me onkologun, neurologun, radioterapistin dhe specialistë të tjerë.

Gjatë konsultës, sillni raportet e MRI ose CT-së, imazhet në formatin e tyre origjinal nëse i keni, listën e barnave, rezultatet e analizave dhe një përshkrim të qartë të simptomave. Mund të jetë e dobishme që një familjar të marrë pjesë për të ndihmuar me pyetjet dhe kujtimin e udhëzimeve.

Çfarë mund të përfshijë trajtimi?

Trajtimi është individual dhe mund të përfshijë vëzhgim aktiv, kirurgji, radioterapi, trajtime sistemike si kimioterapia ose terapi të synuara, si edhe barna për kontrollin e simptomave. Për shembull, mjeku mund të përshkruajë barna kundër krizave ose kortikosteroide për të ulur ënjtjen në situata të caktuara. Mos filloni, ndërprisni ose ndryshoni trajtimin pa udhëzim mjekësor.

Pyetjet e dobishme për ekipin përfshijnë: Çfarë tregon imazheria? A nevojitet biopsi? Cilat janë përfitimet dhe rreziqet e mundshme të secilës zgjedhje? A duhet opinion i dytë? Cilat simptoma kërkojnë paraqitje urgjente? Komunikimi i rregullt me ekipin multidisiplinar ndihmon në marrjen e vendimeve të informuara.

Mesazhi kryesor

Tumoret e trurit janë të ndryshme dhe nuk mund të diagnostikohen vetëm nga simptomat. Mos i injoroni shenjat e reja ose progresive neurologjike, veçanërisht krizat, dobësinë në një anë të trupit, çrregullimet e të folurit apo ndryshimet e rëndësishme të shikimit. Vlerësimi në kohë nga mjeku dhe, kur duhet, nga neurokirurgu mund të sqarojë shkakun dhe të udhëheqë kujdesin e përshtatshëm.

FAQ

A shkaktojnë gjithmonë tumoret e trurit dhimbje koke?

Jo. Dhimbja e kokës mund të mungojë dhe, kur është e pranishme, shpesh ka shkaqe të tjera. Dhimbjet e reja, progresive ose të shoqëruara me shenja neurologjike duhet të vlerësohen nga mjeku.

A mund të zbulohet tumori i trurit me analizë gjaku?

Analizat e gjakut mund të ndihmojnë për të përjashtuar ose vlerësuar probleme të tjera, por zakonisht nuk diagnostikojnë një tumor të trurit. MRI ose CT dhe, në disa raste, biopsia japin informacionin kryesor.

Kur rekomandohet MRI e trurit?

Mjeku mund të rekomandojë MRI kur simptomat, ekzaminimi neurologjik ose historia mjekësore krijojnë dyshim për një problem në tru. Nevoja dhe urgjenca e ekzaminimit përcaktohen individualisht.

A do të thotë konsultë me neurokirurgun se duhet operacion?

Jo. Neurokirurgu vlerëson imazherinë, simptomat dhe rrezikun e masës për të përcaktuar nëse nevojiten ndjekje, biopsi, kirurgji ose trajtime të tjera me ekip multidisiplinar.